Fort 53a Winnica


Opis:

Informacje:

Fort 53a Winnica (nazywany także Kostrze) powstał w latach 1898-99 jako międzypolowy fort pancerny obrony bliskiej typu górskiego. Zbudowano go na wzgórzu Winnica w rejonie ówczesnych wsi Kostrze i Skotniki. Zamykał on lukę między głównymi dziełami, pełniąc wobec nich funkcje pomocnicze. Fort nie posiadał półkolistego narysu, ani stoku spłaszczonego, tylko wykutą w wapiennej skale głęboką klasyczną fosę. Niewielkie wymiary obiektu wynikają z możliwości terenowych, jak i walorów obronnych przedpola. Prowadziła do niego droga dojazdowa wspinająca się serpentyną po stromiźnie wzgórza od strony wschodu, tym samym zasłonięta masywem wzgórza od strony zachodniej. Wjazd na dziedziniec prowadzi przez most nad fosą z zachowaną oryginalną bramą wjazdową. Na załamaniu fosy, przy moście zlokalizowany jest dwukondygnacyjny tradytor funkcjonalnie sprzężony z kaponierą szyjową. Blok tradytora wyposażony był w armaty kazamatowe w wersji do strzelnic minimalnych dla dwóch dział i załogi strzeleckiej. Bronił swym ogniem nie tylko przyległych odcinków fosy, ale również uzupełniał siłę ognia armat wieżowych w kierunku południowo-wschodnim. Dziedziniec zamykały koszary czołowe pełniące funkcję schronu bojowego. Dwukondygnacyjne koszary o konstrukcji mieszanej z galerią strzelecką nadwieszoną nad fasadą, przechodzącą w stanowiska ogniowe na wale piechoty. Na stropie bloku umieszczone były dwie obrotowe wieże artyleryjskie z 8cm armatami M.94 o numerach S73 i S74 oraz jedna kopuła obserwacyjna z numerem B59. Koszary połączone były podziemną poterną z podwójną kaponierą rewersową umieszczoną w załamaniu fosy, zaopatrzoną strzelnicami dla karabinów maszynowych. Umożliwiała ona skuteczne ostrzelanie od tyłu ewentualnych napastników, którzy sforsowaliby pionowe ściany fosy. Był to ostatni z serii fortów pancernych obrony bliskiej wybudowany w twierdzy Kraków, a rozwiązania tu przyjęte stały się pierwowzorem dla schronów bojowych i grup warownych okresu międzywojennego.

Uzbrojenie:

2x8 cm PK M.94 - w wieżach
2x8 cm MSK M.94 - w tradytorze

Artyleria: 1 oficer + 58 szeregowych
Piechota: 2 oficerów + 28 szeregowych
Lekarz: 1

Fort posiada na przedpolu system okopów z dwoma kawernami.


Dalsze losy:

Podczas II wojny światowej okresowo wykorzystywany był jako miejsce do przetrzymywania jeńców radzieckich. W ostatnich latach w forcie znajdował się zakład renowacji mebli, by koniec końców stać się jednym z obiektów 'Muzeum Twierdzy Kraków' Fundacji Aktywnej Ochrony Zabytków Techniki i Dziedzictwa Kulturowego Janus. Mimo sporej wilgoci panującej w forcie, spowodowanej zatkaniem otworów wentylacyjnych przez poprzedniego właściciela jest to jeden z najlepiej zachowanych obiektów obronnych twierdzy, do dziś posiadający komplet wież pancernych.


Materiały:


Zdjęcia: