Fort 51 1/2 Swoszowice


Opis:

Informacje:

Fort 51 1/2 Swoszowice (nazywany również Wróblowice) powstał w latach 1897-98 jako fort pancerny obrony bliskiej. Sklasyfikowany jako dzieło główne bronił drogi Wrząsowice-Swoszowice, rejonu Jugowic oraz kontrolował przeciwpozycję koło Zbydniowic i na południe od Wróblowic. Po drugiej stronie drogi planowano wybudowanie bliźniaczego fortu, jednak wobec braku funduszy realizację odroczono, a finalnie nie doszła do skutku. Droga dojazdowa i wjazd do fortu były zabezpieczone ziemną basteją, kaponierą obrony wjazdu w szyi, oraz dwiema bramami i kratą forteczną. Na czole i barkach fortu wykonano płytką fosę o spłaszczonym stoku, ostrzeliwaną z wału ogniem na wprost. Z powodu specyficznej lokalizacji na skłonie wzgórza, w odcinku szyjowym nie ma fosy. Znaczna część szyi jest za to ujęta w długi mur oporowy. Masyw fortu był ponadto otoczony pasem stałych przeszkód. Dwukondygnacyjny budynek koszar fortu został zbudowany w klasie odporności przeciw stromotorowym pociskom ciężkiego kalibru. Na stropodachu znajdowała się pancerna wieża obserwacyjna (numer B30) oraz cztery pancerne wieże-lawety armat 8cm M.94 (numerowane od S49 do S52). Narys wału piechoty był owalny. Gdy wybuchła I wojna światowa, fort został doprowadzony do stanu gotowości bojowej, a w pobliżu zrealizowano system polowych umocnień, m.in. polowy punkt oporu w miejscu niezrealizowanego, zachodniego bliźniaczego fortu.

Uzbrojenie:

4x8 cm PK M.94 - w wieżach
2x8 mm MG M7/12

Artyleria: 1 oficer + 67 szeregowych
Piechota: 2 oficerów + 54 szeregowych
Pionierzy: 6 szeregowych
Lekarz: 1

Fort posiadał dwie baterie sprzężone (FB-51a), po których nie ma już żadnych śladów.


Dalsze losy:

Po II wojnie światowej fort był użytkowany przez Obronę Cywilną, a następnie pełnił funkcję archiwum Urzędu Wojewódzkiego. Po wojnie zezłomowany został komplet wież pancernych. Kolejni użytkownicy wprowadzali nieznaczne zmiany przebudowując wnętrza fortu, m.in. na potrzeby archiwum wprowadzono wtórne ściany działowe i dodano dodatkowe drzwi. Na masyw fortu wprowadzono od czoła drogę z betonową nawierzchnią, galeria strzelecka została przekryta dachem. W szybie jednej z wież pancernych wybudowano komin kotłowni, w szybie drugiej wieży pancernej umieszczono zsyp węgla. Ponieważ jednak budynek był stale użytkowany, a dostęp osób postronnych był utrudniony, fort zachował się w ogólnie dobrym stanie zachowując komplet drzwi i okiennic pancernych. Od 3 maja 2013 roku najemcą fortu jest fundacja 'Gloria Fortibus', tworząc w nim Muzeum Spraw Wojskowych.


Materiały:


Zdjęcia: