Fort 49 Krzesławice


Opis:

Informacje:

Fort 49 Krzesławice (główny, artyleryjski) zbudowano w latach 1882-87. Wcześniej w jego miejscu znajdował się drewniano-ziemny szaniec z około 1872 roku, w kolejnych latach przebudowany na fort półstały. Reprezentuje typ jednowałowego fortu artyleryjskiego. Jego zadaniem była obrona traktu sandomierskiego biegnącego ponad doliną Wisły (od 1899 roku wraz z linią kolejową do Kocmyrzowa, tzw. traktem proszowickim). Fort Krzesławice posiada narys pięcioboku, z półbastionowym rozwinięciem koszar szyjowych. Główny element obrony to wał ziemny osłaniający odkryte stanowiska dla dział, umieszczone pomiędzy poprzecznicami (mieszczącymi 14 małych schronów pogotowia), poprzedzony suchą fosą. Fosa pierwotnie broniona była trzema kaponierami (dwoma barkowymi i jedną czołową) oraz otaczającym wał murem Carnota, usuniętym przed 1914 rokiem. W partii szyjowej fortu znajdowały się koszary rozwinięte półbastionowo dla obrony placu broni, zaś w centralnej partii dzieła schron główny, pierwotnie mieszczący skład broni i amunicji. Na koszarach znajdował się niski ziemny wał ochrony zapola. Wał główny posiadał niewielkie stanowiska dla piechoty. Prócz tego, na stykach czół z barkami na wale stały działa mniejszych kalibrów do bliskiej obrony. Wjazd do fortu od strony zapola broniony był ziemnym bastionem,a brama przedbramia dodatkowo broniona była mostem zwodzonym, które wyburzono około 1914 roku. Główną siłę ognia fortu tworzyły armaty kalibru 12 i 15 cm. W lecie 1914 fort reprezentował już pełną gotowość bojową. W dniach 18-20 listopada tego samego roku artyleria fortu bierze udział w tzw. I bitwie o Kraków.

Uzbrojenie:

4x12 cm M.75 na wałach, przeciwszturmowe
6x15 cm M.61 na wałach, do walki dalekiej
8x9 cm M.75 kazamatowe w kaponierach

Artyleria: brak danych
Piechota: brak danych
Piechota: brak danych
Lekarz: 1

Fort Krzesławice posiadał prawdopodobnie dwie baterie sprzężone, po których nie zachowały się żadne ślady.


Dalsze losy:

W okresie międzywojennym służył Wojsku Polskiemu na cele magazynowe. Do 1939 roku poprzez zainstalowane w forcie maszty nasłuchu radiostacji polski kontrwywiad zbierał materiały do rozszyfrowania Enigmy. W latach 1939-41 Niemcy dokonują rozstrzelania i grzebią w fortecznych fosach polskich patriotów. W roku 1945 następuje ekshumacja 440 zwłok z 29 grobów, a następnie szczątki zostają umieszczone w zbiorowej mogile, zlokalizowanej na zapolu fortu. W latach 1949-52 w forcie utworzono hotel robotniczy dla ekip budujących Nową Hutę. Od roku 1960 zaczęła narastać dewastacja obiektu, a część jego terenu zajęły ogródki działkowe. Pod koniec 1976 roku wysadzono zachodnią kaponierę wraz ze schronami lewego barku (nr II i III). W roku 1994 fort został przekazany 'Młodzieżowemu Domu Kultury na Stoku' i od tej pory fort zaczął być remontowany. W ostatnim okresie odsłonięte zostały zachowane kaponiery - czołowa oraz wschodnia, oraz udało się usunąć część ogródków działkowych, na terenie których schrony pogotowia służyły jako kurniki lub piwnice przysłonięte szpetnymi altanami.

STAN OBIEKTU: zachowany, częściowo uszkodzony


Materiały:


Zdjęcia: