Fort 49a Dłubnia


Opis:

Informacje:

Fort 49a Dłubnia powstał w latach 1892-96 jako główny jednostkowy fort pancerny. Zadaniem fortu była obrona doliny Dłubni. Jego głównym uzbrojeniem były cztery haubice kalibru 15 cm umieszczone w wieżach pancernych, wzmocnione o kolejne 2 wieże wyposażone w armaty 8 cm. Obronę bliską zapewniała broń ręczna piechoty na wale, 6 dział szybkostrzelnych 8 cm w kaponierach rewersowych w fosie, oraz karabiny maszynowe w kaponierze szyjowej. Fort zbudowano na narysie zbliżonym do trapezu, z usytuowanym w centrum założenia ziemnym masywem, osłaniającym piętrowy blok koszarowo-bojowy z przybudowaną kaponierą szyjową. Masyw fortu obwiedziony jest suchą fosą, przy czym przeciwstok od czoła i barków jest omurowany, a w narożnikach przeciwstoku fosy umieszczono kaponiery rewersowe - pojedynczą od lewej i podwójną od prawej strony. Obie kaponiery połączone są galerią w czołowym murze przeciwstoku, zaś galeria skomunikowana jest z blokiem koszarowo-bojowy podziemną poterną. Fosa od strony zapola jest poszerzona, znajduje się tam plac broni, skąd wybiega droga dojazdowa łącząca fort z dawną drogą rokadową. W sąsiedztwie drogi dojazdowej znajduje się dawny budynek wartowni, później przekształcony na magazyny. Murowany z cegły i betonu blok koszarowy jest obiektem trzykondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym. Na parterze znajdują się izby żołnierskie, wartownia łącząca z kaponierą szyjową, kuchnia, skład żywności czy też węzeł sanitarny. Na pierwszym piętrze znajduje się pokój dowódcy, izba opatrunkowa, sale żołnierskie, pokój dla oficerów, oraz składy amunicji. Drugie piętro pełniło funkcję kondygnacji bojowej. Znajdowały się tutaj stanowiska dział osłonięte wieżami pancernymi, stanowiska obserwacyjne, składy amunicji, oraz schrony pogotowia. Korytarz prowadzący obok pomieszczeń bojowych przez całą długość budynku posiada trzy wejścia po schodach na taras strzelecki. Całość powierzchni użytkowej wszystkich obiektów kubaturowych przekracza 1850 m2. Fort Dłubnia mógł brać udział w działaniach wojennych podczas tzw. I bitwy o Kraków, która rozegrała się w dniach 16-25 listopada 1914 roku na obszarze północnego przedpola twierdzy.

Uzbrojenie:

2x8 cm PK M.94 w wieżach
4x15 cm PH M.94 w wieżach

Artyleria: 2 oficerów + 142 szeregowych
Piechota: 2 oficerów + 116 szeregowych
Pionierzy: 6 szeregowych
Lekarz: 1

Fort posiadał cztery nieistniejące już baterie obrony dalekiej, oraz przynajmniej jedną kawernę częściowo zachowaną do dziś. W pobliżu znajdował się również nieistniejący obecnie szaniec FS VI-1 oraz bateria FB-VI-1.


Dalsze losy:

W latach międzywojennych fort pozostawał w gestii wojska. Do 1939 roku znajdowała się w nim prawdopodobnie radiostacja mająca na celu wraz z umieszczonym masztem na forcie Krzesławice rozszyfrowaniem Enigmy. W czasie niemieckiej okupacji obiekt wykorzystano na cele magazynowe, a na przedpolu prawego barku wykopano okopy w ramach tzw. linii Henryka. Po 1940 roku nastąpiło złomowanie pancerzy. Fort utracił poprzez wysadzenie wieże pancerne oraz tarcze dział, usunięto także okiennice pancerne. Przez kolejne ponad pół wieku fort służył celom magazynowym, przez co wewnątrz koszar dokonano wielu przeróbek. Od 2008 roku w forcie mieści się 'Muzeum Twierdzy Kraków' Fundacji Aktywnej Ochrony Zabytków Techniki i Dziedzictwa Kulturowego Janus. Do dziś zachowała się część oryginalnej stolarki, resztki kraty fortecznej czy też pozostałości windy amunicyjnej. W fosie można odnaleźć również pozostałości jednej z wysadzonych wież pancernych.

Stan zachowania obiektu: zachowany


Materiały:


Zdjęcia: